wtorek, 3 kwietnia 2018

Stosujesz systemy rurowe z tworzyw termoplastycznych? Ta norma będzie dla Ciebie niezbędna.

Warunki techniczne wykonania systemów z tworzyw termoplastycznych  (z polipropylenu (PP), polietylenu (PE) lub nieplastyfikowanego poli(chlorku winylu) (PVC-U))

Od lat pracownicy branży budowlanej przywykli do posługiwania się Warunkami Technicznymi Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych (WTWiORB) jako materiałem informacyjnym stanowiącym zasady sztuki budowlanej. Powinny one dotyczyć również budowy sieci wodno-kanalizacyjnych. Niestety tu spotyka ich zawód. Segment tej branży - branża wodno-kanalizacyjna ma kilka wydawnictw [1,2,3], które nie odpowiadają aktualnemu poziomowi techniki i nie uwzględniają specyfiki materiałów  (technologie, wyroby, narzędzia), a przede wszystkim możliwości , które stwarzają systemy rurowe z tworzyw termoplastycznych do zastosowań ciśnieniowych i bezciśnieniowych (grawitacyjnych).
Niezależnie od zastosowanych materiałów sieć wodociągowa czy kanalizacyjna musi spełniać te same wymagania funkcjonalne (wytrzymałość, trwałość, szczelność czy warunki hydrauliczne), jednak różne systemy mają swoje indywidualne uwarunkowania odnośnie ich doboru  czy warunków montażu
 

Nowe warunki techniczne dla systemów z tworzyw

Po wielu latach bezskutecznego ubiegania się o aktualizacje wytycznych wiodący producenci systemów z tworzyw sztucznych zrzeszeni w PRiK podjęli inicjatywę i postanowili opracować własną normę polską, która uzupełni tę lukę i stanowić będzie warunki techniczne wykonania systemów z tworzyw w zastosowaniach wodno-kanalizacyjnych.
 
Z inicjatywy PRiK zrzeszającej wiodących producentów systemów rurowych z tworzyw staraniem grupy projektowej działającej pod egidą KT 140 ds. „Rur, Kształtek i Armatury z Tworzyw Sztucznych” we współpracy z KT nr 278 ds. „Wodociągów i kanalizacji” przy udziale przedstawicieli firmy Wavin opracowano szeroki, merytoryczny i wyczerpujący materiał informacyjny obejmujący warunki prawidłowego doboru, transportu, składowania, układania i montażu oraz odbioru systemów przewodów rurowych z tworzyw termoplastycznych. W opracowaniu zebrano aktualną wiedzę techniczną wynikającą z europejskich  programów badawczych, doświadczeń z dziesięcioleci stosowania tworzyw w branży wod-kan. oraz działalności normalizacyjnej wielu krajów.
Uzyskano również zgodę, aby opracowanie miało status normy krajowej. Będzie ona posiadała numer PN-C-89224.

Z założenia jest to norma przeznaczona do stosowania przez wszystkich uczestników cyklu inwestycyjnego. Jest ona materiałem uwzględniającym specyfikę systemów z tworzyw termoplastycznych uzupełniającym w stosunku do ogólnej normy dotyczącej montażu i odbiorów, jaką jest norma PN-EN 1610.

W normie skorelowano właściwości systemów przewodów rurowych z tworzyw termoplastycznych z odpowiednimi obszarami zastosowania oraz wymaganiami funkcjonalnymi zawartymi w normach systemowych dotyczących sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, tj. m.in. w PN-EN 805 i PN-EN 476.

Przestrzeganie opisanych w normie PN-C-89224 warunków technicznych wykonania sieci wodociągowych i kanalizacji z zastosowaniem systemów przewodów rurowych z tworzyw termoplastycznych prowadzi do spełnienia  przez te sieci w przewidywanym okresie ich użytkowania wymagań podstawowych, w tym nośności i stateczności konstrukcji, higieny, zdrowia i środowiska, bezpieczeństwa użytkowania, zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych.

Norma zawiera omówienia tak intersujących i potrzebnych zagadnień jak dobór systemów przewodów rurowych z tworzyw termoplastycznych, w tym systemów ciśnieniowych, bezciśnieniowych oraz studzienek z tworzyw termoplastycznych, ogólne właściwości systemów przewodów rurowych z tworzyw termoplastycznych, zachowanie rur elastycznych w gruncie, klasyfikacja gruntów, klasyfikacja zagęszczenia gruntu w zależności od jakości wykonania i sposoby uzyskiwania odpowiednich wskaźników zagęszczenia Is gruntu.

Dużą część normy stanowi wykonanie prac montażowych oraz robót ziemnych. W tym zakresie szczególnie widoczne jest uwzględnienie specyfiki systemów z tworzyw – tzn. norma zwraca uwagę, co jest istotne dla trwałości i wytrzymałości tych systemów.  Cenne jest również to, że i wiadomości w tym zakresie dostosowane są do wykształcenia inżynierów i techników sanitarnych i nie wymagają  specjalistycznej wiedzy geologicznej. Poprawa wiedzy oraz zwrócenie uwagi na istotne zagadnienia będzie stanowić duże wsparcie dla branży.

Kolejną część normy poświęcono studzienkom kanalizacyjnym włazowym i inspekcyjnym z tworzyw termoplastycznych. Ta tematyka została w normie potraktowana ze szczególną starannością. Zuwagi na rozbieżności wymaganiami PN-EN 476 zamiast zaktualizowania, została wycofana „polska norma studzienkowa” PN-B-10729 i tym samym Polska została pozbawiona istotnych przepisów krajowych w tym zakresie. 

Norma PN-C-89224 rozwieje wątpliwości i pozwoli na szersze wykorzystanie studzienek  tworzywowych tak włazowych jak i inspekcyjnych jako wyposażania sieci kanalizacyjnych. 

 
 
Szersze wykorzystanie odpowiednich właściwości pozwoli na:
  • lepsze wykorzystanie potencjału, jaki w stosunku do studzienek tradycyjnych niosą studzienki tworzywowe o odpowiednich parametrach technicznych,
  • wyeliminowanie szeregu typowych problemów, uszkodzeń towarzyszącym studzienkom kanlizacyjnym,
  • poprawę ergonomii i szeregu warunków z zakresu bhp.
 
Norma zawiera również warunki czyszczenia sieci z tworzyw termoplastycznych.
 

Obecny status normy  PN-C-89224

Norma PN-C-89224 opracowana była w okresie od lutego 2016 do lipca 2017. Zgodnie z obowiązującymi procedurami PKN przeszła konsultacje w  Ministerstwie Rozwoju i Ministerstwie Infrastruktury i Środowiska. Zgodnie z wymagającymi procedurami PKN poddana również została opiniowaniu w tzw. ankiecie adresowanej i powszechnej, w których uwagi do normy (zgłaszali) mieli  prawo zgłaszać wszyscy uczestnicy procesu budowlanego (projektanci, inspektorzy nadzoru, kierownicy budowy i robót, przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjne), a także przedstawiciele środowisk naukowych i uczelni technicznych, stowarzyszeń branżowych takich jak Izba Gospodarcza Wodociągi Polskie oraz członkowie Komitetów technicznych 140 i 278 w PKN oraz inni potencjalnie zainteresowani. W maju 2018r  przewidywane jest jej ogłoszenie i wprowadzenie.
Efektem wprowadzenia normy powinna być zdecydowana poprawa sytuacji w Polsce. Norma przystanie już od dawna do aktualnych potrzeb rynkowych i są technicznie zdezaktualizowane.
Nie mamy najmniejszej wątpliwości, że norma wypełni długo oczekiwaną lukę i stanie się lekturą obowiązkową dla zaawansowanych jak i początkujących pracowników branży. Pomoże wyjaśnić wiele niejasności lub wątpliwości pojawiąjących się na różnych etapach procesu inwestycyjnego. Mamy nadzieję, że jej użytkownicy znajdą jednoznaczne odpowiedzi na szereg pytań, które do dziś były znacznie rozproszone i trudne do odnalezienia. Pozwoli ona również na szersze wykorzystanie możliwości jakie stwarzają systemy z tworzyw sztucznych w stosunku do rozwiązań tradycyjnych.
Co więcej zastąpi też w specyfikacjach technicznych dla inwestycji z zastosowaniem systemów rurowych z tworzyw termoplastycznych często powoływane, lecz zdezaktualizowane Zeszyty COBRTI Instal nr 3 i 9. Wspólna wiedza wszystkich uczestników cyklu inwestycyjnego przy zastosowaniu systemów ciśnieniowych i bezciśnieniowych z tworzyw będzie procentowała podwyższeniem jakości i  trwałości systemów wodno-kanalizacyjnych z ich zastosowaniem.
 
 
 

Normy powołane:

AprPN-C-89224, Systemy przewodów rurowych z tworzyw termoplastycznych Zewnętrzne ciśnieniowe i bezciśnieniowe systemy z nieplastyfikowanego poli(chlorku winylu)(PVC-U), polipropylenu (PP) i polietylenu (PE) do przesyłania wody, odwadniania i kanalizacji Warunki techniczne wykonania i odbioru
PN-EN 805, Zaopatrzenie w wodę — Wymagania dotyczące systemów zewnętrznych i ich części składowych
PN-EN 476, Wymagania ogólne dotyczące elementów stosowanych w systemach kanalizacji deszczowej i sanitarnej
PN-EN 1610: 2015-10, Budowa i badania przewodów kanalizacyjnych
PN-ENV 1046: 2007, Systemy przewodów rurowych z tworzyw sztucznych. Systemypoza konstrukcjami budynków do przesyłania wody i ścieków. Praktyka instalowania pod ziemią i nad ziemią
PN-EN 14654-1, Zarządzanie i kontrola operacji oczyszczania systemów odwodnienia i kanalizacji ściekowej na zewnątrz budynków — Część 1: Oczyszczanie
 
 
 

Bibliografia:

Wymagania Techniczne COBRTI INSTAL Zeszyt nr 3"Warunki techniczne wykonania i odbioru sieci wodociągowych", Warszawa wrzesień 2001
Wymagania Techniczne COBRTI INSTAL Zeszyt nr 9 "Warunki techniczne wykonania i odbioru instalacji kanalizacyjnych", Warszawa, sierpień 2003
Warunki techniczne wykonania sieci wodociągowo-kanalizacyjnych – Zeszyt specjalny IzbyGospodarczej „Wodociągi Polskie”
CEN/TR 1046:2013 Thermoplastics piping and ducting systems -Systems outside building structures for conveyance of water or sewage - Practices for underground installation
Best Practice for effective jetting of sewer pipes. Available at http://www.prik.pl/images/pdf/teppfa/CiviIsJettingbrochure.pdf
CEN/TR 14920, Jetting resistance of drain and sewer pipes - Moving jet test method